Blog


Tordesillas Antlaşması (1494)

Papalık aracılığıyla yeni keşfedilen yerlerin İspanya ve Portekiz Krallıkları arasında paylaştırılması esasına dayanan Tordesillas Anlaşması 7 Haziran 1494 yılında imzalanmıştır.  Antlaşma kabaca Atlas Okyanusu’nu dikey kesen bir meridyenin kabulu üzerinden yapılır.  Meridyenin doğusu Portekiz Kralığı’na batısı ise İspanya Krallığı’na verilir.  Zamanla Antlaşma’nın şartlarının zorlanması ve Portekizlilerin o dönemde henüz keşfedilmemiş Güney Amerika kıtasının doğu burnunu kullanarak (yani Tordesillas meridyeninin doğusundan )kıtaya yayılmaya başladığını görürüz.

Bacalhau

Bacalhau.jpg

Coğrafi keşifler döneminin Portekiz mutfağına bir armağanı.  Portekizcede bir tür okyanus balığının kurutulmuş-tuzlanmış biçimine verilen genel ad.  1500’lerde Portekizli gemiciler keşif seferlerine çıkmadan önce gemi ambarlarında yiyecek stokluyorlardı.  En yaygın yiyecek okyanus balıklarının (genellikle cod) kurutulup tuzlanmasıyla yapılan bacalhau idi.  Yiyeceklerin önceden stoklanması zorlu okyanus koşullarında balık tutma-yemek yapma uğraşından daha pratikti.  Bacalhau zamanla değişik yöntemlerle hazırlanan birbirinden farklı yemeklerin ana malzemesi oldu.

Dört Duvar Bir Ayin

calvinist church.jpg

Çıktığı döneme göre Reformasyon çağının en radikal cemaatlerinden biri sayılabilecek Calvinist hareket Katolik Hristiyanlığın ihtişamı ve sembolizminden pek hazzetmiyordu.  Ayin ritüelleri, müzik, duvarladaki süslemeler ve gravürler Calvinist anlayışa uygun düşmüyordu.  Rahiplerin kıyafetleri Katoliklere göre son derece sadeydi.  Calvinist kiliseler öğretiye uygun olarak imaj ve heykellerden arınmış, simetrik bir düzene sahip minimalist bir estetik anlayışa sahip yapılardı.  Yukarıdaki resim ‘Dört Duvar Bir Ayin’ olarak özetlenen, son derece basit ve sade anlayışla tasarlanan Calvinist bir Kilise’den bir kesit sunuyor.

Fortuna

395px-fortuna or fortune.jpg

Machiavelli’nin Prens adlı eseri özellikle uluslararası ilişkiler alanında devam eden bir tartışmaya parmak basıyor.  Virtu ve Fortuna kavramları insan iradesi ve özgürlüğünün sınırlarını sorguluyor ve tartışmaya açıyor.  Kendi (bazen ‘iyi’ bazen değil) özelliklerimizden oluşan ve insan iradesini, yeteneğini ve erdemini temsil eden Virtu kontrol edebildiğimiz tarafımızı temsil ediyor.  Buna karşın ‘fırtına’ kelimesinin de kökenini teşkil eden Fortuna kavramının kader ile ilişkisi var.  Olayların veya dünyanın kontrol edemedığimiz, önceden kestirilemeyen tarafı ile ilgili Fortuna.  Machiavelli’ye göre Fortuna bu anlamda dişil bir enerjiyi temsil ediyor.  Aslında bu şekliyle Fortuna kavramı feminist bir analizi de davet ediyor.

Kara Ölüm (Veba)

plaguedoctor.jpg

Avrupa’da defalarca etkili olan veba salgınları arasında en şiddetlilerinden biri 1300’lerin ortalarında yaşandı.  Hastalık o döneme özgü fare ve bir tür sinek vasıtasıyla yayıldı.  Veba geldiğinde yapacak pek bir şey yoktu.  İnsanların az olduğu bölgelere çekilme en yaygın savunma mekanizmasıydı.  Londra şehrinin yarıdan fazlasının vebaya kurban gittiği söylenir.  Ortaçağ’da doktorlar yukarıdaki gibi giyinirler ve hastayla teması kuş gagasına benzeyen ve hava alma kanalları nefes alıp vermeyi rahatlatmak için değişik otlarla donatılmış maskeleri takarlardı.

Magna Carta Libertatum


Bildiğimiz gibi Magna Carta (Büyük Ant) 1215 tarihinde soylular ile İngiltere kralı arasında imzalanan tarihi anlaşma.  Magna Carta’nın önemi sadece 1215 ile sınırlı değil.  Batı Avrupa’nın tarihsel gelişimi içindeki yapısal değişimin sembollerinden biri.  Orjinal metinlerden tümü günümüze ulaşamasa da Londra’daki British Library’de bir kopya bulunuyor.  O zaman için çok değerli olan parşömen kağıdına basılmış.  Magna Carta hakkında ayrıca British Library dönemin ruhu hakkında da fikir veren son derece öğretici bir web sitesi hazırlamış.   Bir bakmaya değer.... http://www.bl.uk/treasures/magnacarta

Final Sınavı (TYTD)

Toplumsal Yapılar, Tarihsel Dönüşümler Final Sınavı ağırlıklı olarak II. Vize sonrası konular olmak üzere tüm konuları kapsayacaktır. Final tarihi ve yeri için lütfen tıklayın.

Not Skalaları (TYTD & PI) / Grading System (for TYTD & PI)

Toplumsal Yapılar, Tarihsel Dönüşümler ve Siyasi İdeolojiler dersleri için not skalası aşağıdaki gibidir. 

Grading system for TYTD and Political Ideologies courses is as follows:


100-84  AA

 83-77  BA

 76-70  BB

 69-63  CB

 62-55  CC

 54-47  DC

 46-40  DD

 39-30  FD

 29-0    FF


Modernite ve Holokost

Bauman’ın ödüllü kitabı Türkçe’ye çevrildi.

Zygmunt Bauman, Modernite ve Holocaust adlı kitabında Holokost’un dünyada daha önce yaşanan hiçbir şeye benzemediği üzerinde durur.  Bauman’a göre Holokost, yani Nazi Almanyası sırasında yaşanan soykırım, moderniteye zalim bir başkaldırı olmaktan ziyade, modern aklın bizi götürebileceği noktalardan sadece biridir.  Zira Naziler modern gözetleme, sayım, istatistik, sınıflandırma, propaganda ve istihbarat tekniklerinden yararlanmıştı.  Milyonlarca insanın Avrupa’nın dört bir yanından kamplara getirilmesi ciddi bir organizasyon gerektiriyordu. Ölüm kamplarını dizayn eden mühendisler, yazışmaları yapan subaylar ve kayıtları tutan bürokratlar araçsal akla dayalı bu modern sistemin parçalarıydı.  Daha fazlası için, Zygmunt Bauman, Modernite ve Holocaust, İstanbul: Versus Kitap, 2007.  Bknz klasikler.

İkinci Dünya Savaşı ve Ölüm Kampları


İkinci Dünya Savaşı öncesinde ve sırasında faaliyette bulunan çalışma ve toplama kamplarına zamanla insanları yok etmek amacıyla kurulan ölüm kampları da eklendi.  Auschwitz–Birkenau, Treblinka, Sobibor ve Belzec gibi ölüm kamplarının çoğu işgal altındaki Polonya topraklarındaydı.  Auschwitz’deki kampta beş sene içinde 1 milyondan fazla, Treblinka’daki kampta Temmuz 1942’den Ekim 1943’e kadar 850,000 kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.